Son Dakika: Stêrk TV ve Medya Haber TV stüdyolarına polis baskını

Kuzey Kurdistan'da bir yılda 7 bin 229 hak ihlali

İHD Amed Şubesi, 2023 yılında Kuzey Kurdistan’da en az 7 bin 229 hak ihlali yaşandığına dikkat çekti. İHD, İmralı tecridinin hemen kaldırılması gerektiğini belirtti.

İnsan Hakları Derneği (İHD) Amed Şubesi, Kuzey Kurdistan ile ilgili 2023 Yılı İnsan Hakları İhlalleri raporunu şube binasında açıkladı. Toplantıda söz alan İHD Amed Şube Başkanı Ercan Yılmaz, yıllardır kategorik olarak devam eden hak ihlallerine depremin de eklendiğini söyledi. Yılmaz, Kürt meselesinin çözümsüz bırakılması ve "güvenlikçi" politikalar nedeniyle hak ihlallerinde her yıl artışın söz konusu olduğunu sözlerine ekledi.

Raporun değerlendirme kısmını İHD Eş Genel Başkan Yardımcısı Rumeysa Deniz Kaya okudu. Rumeysa Kaya, hâlâ depremde kaybolan çocukların akıbetinin açıklanmadığını ve 11 ilde başta barınma olmak üzere eğitim, sağlık ve besleme gibi temel haklara erişim konusunda ciddi eksikliklerin devam ettiğini söyledi.

 Rumeysa Kaya, “Şiddete dayalı politikalar ile ırkçı yaklaşımlar, ayrımcı uygulamalar ve cinsiyetçi politikalar derinleşmiş; bölgede özellikle kolluk görevlilerinin faili olduğu binlerce insan hakkı ihlali vakası yaşanmıştır. Kürt meselesinin demokratik yol ve yöntemlerle çözülemeyişi nedeniyle süren çatışma ortamı, Türkiye’nin iç ve dış politikadaki istikrarsızlığının devam etmesine neden olmaktadır” dedi. Rumeysa Kaya, gerillalara ait cenazelerin usule aykırı bir şekilde ailelerine verilmesi, mezarlıkların tahrip edilmesi; mezarlık ziyaretlerinin engellenmesi ve mezarlık ziyaretleri sırasında halka yönelik hakaret ile kötü muamele fiillerinin işlenmesinin rutin hale geldiğini söyledi.

İMRALI TECRİDİ

Cezaevlerinde yaşanan tecridin en çarpıcı örneğinin İmralı F Tipi Cezaevi’nde tutulan Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a yönelik olduğuna vurgu yapan Rumeysa Kaya, şöyle devam etti: “PKK Lideri Abdullah Öcalan ile birlikte İmralı F Tipi Hapishanesinde tutulan mahpusların avukat, aile ve telefon görüşü ile haberleşme ve haber alma hakları keyfi bir şekilde engellenmektedir. Konuya ilişkin gerek AİHM tarafından verilen ihlal kararları gerek BM insan hakları komitesi tarafından verilen tedbir kararlarına rağmen İmralı ada hapishanesinde tutulan mahpusların dış dünya ile olan ilişkilerinin mutlak bir şekilde engellenmesinin hukuk ile açıklanır bir yanı olmadığını belirtmek isteriz. Derneğimiz tarafından İmralı Ada Hapishanesinde yaşanılan ihlalleri yerinde tespit etmek üzere 2023 yılı içerisinde Adalet Bakanlığına 2 ayrı tarihte başvuru yapılmış olup bu başvurularımıza halen olumlu/olumsuz bir cevap verilmemiştir.”
Tecride karşı başlatılan açlık grevlerine de değinen Rumeysa Kaya, tutsakların taleplerinin yerine getirilmesi çağrısında bulundu.

KADINA YÖNELİK ŞİDDET ARTTI

Kadına yönelik şiddet olayları ve kadın cinayetlerinin de 2023 yılında artarak devam ettiğini sözlerine ekleyen Rumeysa Kaya, yargının kadına yönelik şiddet vakalarındaki olumsuz yaklaşımının ihlalleri tetiklediğini söyledi.

KÜRT SORUNU VE ÇATIŞMALI SÜREÇ

Rumeysa Kaya, şunları söyledi: “Hak savunucuları olarak bizler, Kürt meselesinin her zaman demokratik, barışçıl ve adil çözümünü savunduk. Toplumsal barışın inşası için hazırladığımız barış deklarasyonu ile tutumuzu sürdürdük; gerçekleştirdiğimiz barış nöbetleri ile de barış hakkının tartışılmasına katkı sunmaya çalıştık.  Devlet erkinin, yüzyıl boyunca faili olduğu ağır hak ihlalleriyle yüzleşmesi, özür ve tazmin yoluna başvurması gerekmektedir. Bu doğrultuda da öncelikle insan hakları ihlallerinin oluşumuna yol açan politikalardan vazgeçilmesi, çatışmalı ortamın bir an önce son bulması ve çatışma çözüm araçlarıyla sürecin demokratik çözümünün yeniden müzakere edilmesi talebinde bulunuyoruz.”

Toplantıda 2023 hak ihlali bilançosunu İHD Temsilcisi Mehmet Tahir Saçaklı okudu.
Hak ihlallerinin bazıları şöyle:

* Bölge kentlerinde 4 çocuk, 14 kadın, 10 erkek olmak üzere; en az 28 kişi intihar ettiği iddiasıyla yaşamını yitirirken, yine 8 çocuk, 24 kadın, 16 erkek, en az 48 kişi ise şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi. En az 2 çocuk intihar girişiminde bulunduğu ileri sürülerek, yaralandı.

* Bölge kentlerinde ‘keyfi öldürme, silah ve orantısız güç kullanma, dur ihtarına uymama” Yargısız infaz’ sonucu kolluk güçleri tarafından açılan ateşle 5 yurttaş yaşamını yitirdi, 7 yurttaş çeşitli şekillerde yaralandı. Köy korucuları tarafından açılan ateş sonucu 1 yurttaş yaşamını yitirdi, 1 yurttaş yaralandı.

* Bölge hapishanelerinde 5’i çeşitli hastalıklar, 1’i ise nefes darlığı nedeniyle 6 mahpus yaşamını yitirdi. 9 mahpus çeşitli şekillerde yaralandı. Gözaltında bulanan 2 yurttaş intihar ettiği ileri sürülerek yaşamını yitirdi.
 
* Faili meçhul adli saldırılar sonucu en az 6 yurttaş yaşamını yitirirken, 2 yurttaş ağır şekilde yaralandı.
 
* Faili meçhul siyasi saldırılar sonucu 1 yurttaş yaşamını yitirdi.
 
* Resmi hata ve ihmaller sonucu 6 yurttaş yaşamını yitirirken, en az 241 yurttaş çeşitli şekillerde yaralandı.
 
* Bölge kentlerinde en az 9 kolluk görevlisi intihar iddiasıyla ve şüpheli şekilde yaşamını yitirdi.
 
* Bölge kentlerinde faaliyet yürüten en az 12 siyasi parti yönetici ve üyesi, mesleki faaliyetlerini icra eden en az 7 gazeteci, 1 öğretmen, 2 işçi, 1 avukat, 5 doktor uğradıkları saldırılar sonucu yaralandı.
  
* Sınır hatlarında 1 kişi vurularak, yaşamını yitirdi.
 
* Mayın patlaması sonucu 1 yurttaş yaralandı.

 * Bölgede çatışmalar sırasında en az 6 ormanlık alanda yangın çıktı.
 
* Bölgede 4 kent ve bağlı ilçe sınırlarında bulunan yüzlerce alanı kapsamına alacak şekilde 30 defa özel güvenlik bölgesi ilan edildi.
 
* 3 kente bağlı 22 köyü kapsamına alacak şekilde 4 defa sokağa çıkma yasağı ilan edildi.
 
* Örgüt militanlarına ait 3 cenaze ailelerine teslim edilmedi. En az 15 militanın cenazesi çeşitli girişimlere rağmen ailelere geç teslim edildi. En az 1 mezarlığa saldırı gerçekleşti.
 
* 1 kente 1 toplu mezar iddiası ile insana ait kemikler bulundu.

KADIN KATLİAMI VE ÇOCUKLARA YÖNELİK SUÇLAR

* Aile içi şiddet sonucu 36 kadın yaşamını yitirdi, 10 kadın yaralandı, 2 kadın cinsel saldırıya maruz kaldı.
 
* Toplumsal alanda uğradığı saldırı sonucu 10 kadın yaşamını yitirdi, 14 kadın yaralandı. En az 8 kadına yönelik cinsel saldırı gerçekleşti.
* Aile içi şiddet sonucu 3 çocuk yaşamını yitirdi, 3 çocuk yaralandı, 8 çocuk cinsel istismara maruz kaldı.
 
* Toplumsal alanda şiddet sonucu 4 çocuk yaşamını yitirdi, 16 çocuk yaralandı. Toplumsal alanda en az 583 çocuk cinsel istismara maruz kaldı, 4 çocuk ise alıkonuldu.

DEVLETİN İŞKENCECİ UYGULAMALARI

* Bölgede en az 7 yurttaş gözaltında, 182 yurttaş gözaltı yerleri dışında (sokak, ev baskını) işkence ve kötü muameleye maruz kalırken, en az 77 mahpus hapishanelerde işkence ve kötü muameleye maruz kaldı.
 
* En az 15 yurttaş kolluk görevlilerinin ajanlık dayatmalarına maruz kalırken, 7 yurttaş tehdit edildi

SİYASİ SOYKIRIM

* Bölge kentlerinde en az 64’ü çocuk bin 809 yurttaş gözaltına alındı.
 
* 4’ü çocuk en az 304 yurttaş tutuklandı. En az 1 yurttaş hakkında ev hapsi kararı verildi.
 
* Bölgede en az 951 ev/iş yeri baskına uğradı.
* Bölgede en az 7 kitap hakkında toplatma ve yasaklama kararı alındı.
 
* 3 basın yayın kurumu baskına uğradı.
 
* 157 soruşturma dosyasında en az bin 284 yurttaş hakkında soruşturma başlatıldı.
 
* 12 dava dosyasında 53 yurttaş hakkında dava açıldı.
 
* Aralarında siyasetçi, gazetecilerin bulunduğu 19 dosyada 29 yurttaş hakkında değişik hapis ve para cezaları verildi.
 
* 3 siyasi parti binası,  1 dernek saldırı veya baskına uğradı.
 
* Kolluk görevlileri tarafından en az 45 toplantı ve gösteriye müdahale edildi.
 
* Valilik ve kaymakamlıklarca en az 6 toplantı ve gösteri iptal edildi.
 
* Bölge valileri, 83 defa toplantı ve gösteri yürüyüşlerine dair yasaklama kararı verdi.
 
CEZAEVLERİNDE İŞKENCE VE İHLALLER
 
* Hapishanelerde 542 mahpus gerekçe gösterilmeden veya çeşitli gerekçelerle başkaca hapishanelere sevk edildi.
 
* En az 23 mahpusun sağlık hakkı, 2 mahpusun aile görüşü hakkı ihlal edildi.
 
* En az 14 mahpusa disiplin cezası verildi.
 
* En az 31 mahpusun infazı çeşitli gerekçelerle (kurula çıkmadığı, disiplin cezası, pişman olmadığı, dini ve milli günlerde törene katılmadığı) ertelendi.

* İş güvenliğinin sağlanmadığı çalışma koşullarında yaşanan kazalarda en az 114 işçi yaşamını yitirdi, 13 işçi yaralandı. En az 2 kişi görevinden alındı, en az 3 kişi hakkında idari soruşturma başlatıldı.

* En az 40 üniversite öğrencisi hakkında disiplin soruşturması açıldı.
 
* En az 1 engelli yurttaş kamu hizmetlerinden yararlanamadı. En az 1 yurttaş inancı, 4 yurttaş ise etnik kimliği, 1 yurttaş ise cinsel yönelimi nedeniyle ayrımcılığa uğradı. 1 mahalle muhtarı yerine kayyım atandı. 1 ilçede sağlık hizmetleri yetersizliği nedeniyle en az 1 yurttaş tedavi edilemedi. Bölgede en az 15 olayda çevre kirliliği ve orman yangınları gerçekleşti.”
 
İHD raporunun sonunda 2023 yılında Kurdistan’da en az 7 bin 229 hak ihlali yaşandığı bildirildi.